Mondriaanjaar in het Gemeentemuseum en de Museumshop Den Haag

  • Geplaatst op
  • Door Ingrid Reinds
  • 0

Precies 100 jaar geleden is het dat de moderne Nederlandse kunststroming De Stijl werd opgericht, met als meest bekende vertegenwoordiger Piet Mondriaan. Om dat te vieren is 2017 uitgeroepen tot Mondriaanjaar. Overal in Nederland kun je genieten van o.a. exposities, voorstellingen en gebouwen aangekleed als Mondriaan kunstwerk. Hoogtepunt is natuurlijk het Gemeentemuseum in Den Haag, het Mondriaan museum bij uitstek. Met maar liefst drie grote Mondriaan tentoonstellingen dit jaar, waaronder een overzichtstentoonstelling met meer dan 300 werken. Nooit eerder zag je zoveel werken van deze Hollandse meester bij elkaar. Ga dus zeker kijken en kom dan meteen even langs in onze Museumshop.

 

Mondrian to Dutch Design. 100 jaar De Stijl heet het feestjaar officieel. Niet zo gek, want Mondriaan en De Stijl legden een eeuw geleden de basis voor moderne kunst en design in Nederland én daarbuiten. Kunstenaars en ontwerpers laten zich tot op de dag van vandaag inspireren door de grote vernieuwers van de 20ste eeuw. 

 

Beker (M) - Mondriaan Mondriaan Glicée - Victory Boogie Woogie

 


Mondriaan van realistisch schilder tot abstract kunstenaar

 

Wie was Mondriaan eigenlijk? We kennen hem nu vooral van de minimalistische, abstracte werken. Zwarte lijnen en rood, geel, blauw gekleurde vlakken, dat is waar de meesten van ons aan denken. Maar toen de schilder (1872-1944) van de Rijksacademie kwam, legde hij zich in eerste instantie toe op het schilderen van landschappen en stillevens, het maken van illustraties, het kopiëren van meesterwerken en het geven van teken- en schilderlessen. Pas later begon hij, in de eerste instantie alleen voor zichzelf, te experimenteren met abstracte kunst.

 

Onder invloed van het expressionisme beginnen Nederlandse schilders vanaf 1907 meer en fellere kleuren te gebruiken. Mondriaan ook. Maar niet om, zoals bij deze kunststroming gebruikelijk, emoties uit te drukken. Hij probeert ervaringen te vangen. Wat ervaar je als je tegen het zonlicht inkijkt bijvoorbeeld? En hoe beeld je dat uit met kleur en compositie? Kijken en zorgvuldig observeren. Dat zijn de belangrijkste peilers van Mondriaan’s werkwijze. Hij richt samen met o.a. expressionist Jan Sluijters de Moderne Kunstkring op, werkt samen met schilders als Jan Toorop en Marie Tak en verkent het kubisme van Picasso en Braque. Hét keerpunt in zijn carrière is het werk De Grijze Boom (1911). Het schilderij bestaat uit enkel wit, zwart en verschillende tinten grijs. Lijnen en het ritme zijn wat telt. En herkenbaar als boom is het werk (bijna) niet meer. 

Beker (L) - Mondriaan Set van 4 espressokopjes - Mondriaan

 


De Stijl, moderne kunst en de moderne samenleving

 

In 1917 lanceert schilder en criticus Theo van Doesburg de eerste editie van De Stijl. In het magazine staat onder meer een bijdrage van Mondriaan. Het doel van de nieuwe kunststroming: moderne kunst en de moderne samenleving samenbrengen. Daarvoor is, aldus de mannen, een radicale breuk met de traditionele kunst nodig. Letterlijk afbeelden van wat je om je heen ziet, is niet langer the way to go. Een zo groot mogelijke eenvoud en abstractie bereiken wél. Dus zien we elementaire vormen, asymmetrische composities, primaire kleuren of juist alleen zwart-wit, en enkel horizontale en verticale lijnen. 

 

Het zijn het niet alleen de traditionele kunstvormen die kunst en de samenleving op deze manier kunnen samenbrengen. Juist ook design (denk de stoelen van Rietveld), typografie, productverpakkingen, magazines, reclame en mode spelen een grote rol. Dat zijn immers de dingen waar ‘gewone’ mensen in het dagelijks leven mee in aanraking komen. Samenwerking is hierbij belangrijk. Zo horen architectuur en schilderkunst niet aan elkaar ondergeschikt te zijn. Schilderkunst is niet enkel decoratie voor een gebouw. En een muur niet enkel een plek om een schilderij op te hangen. Het grote verschil met het vergelijkbare en in dezelfde tijd opgerichte Duitse Bauhaus? Geen massaproductie. Voor iedere situatie bedenkt de Nederlandse kunststroming een eigen oplossing, een uniek stuk kunst of design.

 

Victory Boogie Boogie Uitgepakt - Kunstboek Peper- en zoutstel - Mondriaan 

 

 

Mondriaan en de dansende lijnen van de Victory Boogie Woogie

 

Mondriaan wil met zijn abstracte werken de fundamentele verhoudingen van de wereld uitbeelden. Dit probeert hij niet alleen door beelden terug te brengen tot het minimale, de fundamentele vormen. Hij laat zich ook inspireren door de in die tijd erg populaire jazzmuziek en later, na zijn verhuizing naar New York in 1940, de boogie-woogie. De losstaande klanken, de open structuren en dynamische ritmes: Mondriaan vertaalt ze in eerste instantie alleen in zwarte lijnen, later ook in gekleurde lijnen en blokjes. Met als hoogtepunt de beroemde Victory Boogie Woogie. Twee jaar werkte de schilder er aan, tot aan zijn dood. Het werk, volgeplakt met gekleurde stukjes tape, onvoltooid achterlatend. Ondanks dat de Victory Boogie Woogie niet af is, lijken de ritmische vlakken en lijnen voor je ogen te dansen. Net als mensen zijn ze voortdurend in beweging, gaan ze voortdurend vooruit. Mondriaan's werk is daarmee dé representatie van de moderne samenleving. 

 

 

Mondriaanjaar in het Gemeentemuseum en Museumshop Den Haag

 

Wat kun je nog meer verwachten dit jaar? Veel! O.a. een Mondriaanlunch in Museumshop Den Haag (daarover binnenkort meer!), dansacts, festivals, lezingen, speciale routes. Het Gemeentehuis en de Hofvijver omgetoverd in Mondriaan schilderij zijn nu al te bewonderen. Net als de tentoonstelling Mondriaan en Bart van der Leck in het Gemeentemuseum Den Haag. Van 3 juni tot 24 september is
daar de grootste Mondriaan tentoonstelling ooit te zien. Het museum haalt speciaal voor de gelegenheid al haar schilderijen in bruikleen terug naar Nederland om ze allemaal naast elkaar te hangen. Meer info vind je hier

 

 

 

 

 

Reacties

Wees de eerste om te reageren...

Laat een reactie achter
* Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.
* Verplichte velden